توصيه اول متخصصان نازايي به اين دسته از زوجها، توصيههاي رفتاري زير است. اگر تلاش كرديد و با وجود داشتن روابط زناشويي مرتب پس از يك سال نتيجهاي حاصل نشد، مراجعه به متخصص نازايي را به تاخير نيندازند.
ساعت زيستي را جدي بگيريد
هماهنگ كردن كار و خانواده كمي سخت است. نكتهاي كه بايد در اين بين به آن توجه داشت اين است كه ساعت زيستي زنان سريعتر از ساعت زيستي مردان حركت ميكند. قدرت باروري زنان در 25 سالگي به اوج خود ميرسد، در حالي كه براي مردان اين زمان 35 سالگي است. در سن 30 سالگي احتمال بچهدار شدن زنان به سرعت كاهش مييابد و در حالي كه در 25 سالگي احتمال بارور شدن در هر ماه 25 صد در صد است، اين ميزان در 35 سالگي به 12 درصد و در 42 سالگي به 6 درصد ميرسد. متاسفانه در جامعه امروز سن ميانگين اولين بارداري در زنان 30 سالگي شده است.
از الكل و سيگار پرهيز كنيد
سيگار تخمكگذاري را مختل ميكند و احتمال سقط جنين را افزايش ميدهد. اين موضوع هم در زنان و هم در مردان به اثبات رسيده است. بررسيها نشان داده در زنان سيگاري، لقاح مصنوعي خارج از رحم نيز با موفقيت كمتري همراه است. در رابطه با مصرف الكل نيز بررسيها حاكي از اين موضوع است كه مصرف بالاي الكل قدرت باروري در زنان و مردان را كاهش داده اما هم در رابطه با سيگار و هم الكل، قطع مصرف ميتواند سبب تقويت مجدد باروري در هر دو جنس شود.
مراقب وزنتان باشيد
اضافه وزن نه تنها روي قدرت باروري زوجها بلكه در سلامت نوزادي كه در آينده متولد ميشود، تاثيرگذار است. در واقع رابطه نزديكي بين وزن مادر قبل از بارداري و كيفيت اسپرم در فرزند پسر وقتي بالغ ميشود، وجود دارد. محققان گمان ميكنند به احتمال زياد يك زن چاق چون بافت چربي بيشتري دارد، استروژن بيشتري توليد ميكند. اين موضوع نه تنها بر تخمكگذاري خود او تاثير گذشته و آن را دچار اشكال ميكند بلكه ميتواند بر رشد بيضه جنين پسر او هم تاثير بگذارد و سبب كاهش توليد اسپرم توسط بيضهها در سن بلوغ شود. مردان چاق هم معمولا دچار به هم ريختگي در توليد هورمون بوده كه اين موضوع بر باروري آنها تاثير ميگذارد. در مورد مردها كمبود تستوسترون و افزايش استراديول و انسولين ميتواند اثرات ناخوشايندي بر ميل جنسي و كيفيت اسپرم بگذارد.
بيضه مردان چاق حرارتي بالاتر از حد نرمال داشته و اين امر ميتواند روند توليد اسپرماتوزوييد را دچار مشكل كند. برعكس اين موضوع لاغري بيش از حد هم خوب نيست. زنان بسيار لاغر نميتوانند به اندازه كافي استروژن توليد كنند و روند تخمكگذاري در آنها مختل ميشود و احتمال بروز انواع مشكلات را حين بارداري پيش ميآورند. آمار نشان داده مردان خيلي لاغر نيز كمتر از ساير مردان فرزنددار ميشوند.
در حد تعادل ورزش كنيد
ورزش در حد متعادل خوب است اما بيش از حد آن براي باروري مضر است. بررسيها نشان داده ورزش بيش از 5 ساعت در هفته سبب ترشح آندروفين در بدن زنان شده و تخمكگذاري را دچار مشكل ميكند.
از آفتكشها دور بمانيد
سموم و آفتكشها امروزه به شكل وسيعي در كشاورزي و صنايع پلاستيكي (بيسفنولA) مورد استفاده قرار گرفته و به شدت براي باروري و سيستم هورموني انسان مضر است. بررسيها نشان داده است در زناني كه در مواجهه طولاني و زياد با اين نوع مواد هستند احتمال سقط جنين بسيار بالاست.
تغذيه خودتان را اصلاح كنيد
متخصصان تغذيه ميگويند داشتن يك رژيم غذايي صحيح ميتواند تا حد زيادي از ناباروري افراد پيشگيري كند. همانطور كه ميدانيد ويتامينها و مواد معدني آنتياكسيداني (ويتامين A، B و E، زينك، سلنيوم، مس و...) در توليد اسپرماتوزوييدها و تخمك نقش مهمي ايفا ميكنند.
داشتن رژيم غذايي با كيفيت و متناسب با قد، جنس و سن ميتواند بر كيفيت اسپرم و تخمك و قدرت باروري در مردان و زنان تاثير بگذارد. در حال حاضر هنوز موثر بودن مصرف مكملهاي غذايي در بهبود قدرت باروري به اثبات نرسيده است. به هر حال به زوجها توصيه ميشود قبل از تصميم به باروري و طي آن و بعد از باردار شدن رژيمي صحيح را دنبال كنند.
آنچه قدرت باروري را كاهش ميدهد
مصرف دخانيات، چه سيگار و چه مواد مخدر باعث كاهش حركت لولهها در خانمها و حتي ايجاد بارداريهاي خارج از رحم و نازايي ميشود و براي تخمك و اسپرم سمي بوده و در آقايان نيز سبب كاهش حركت اسپرم ميشود. در رابطه با تغذيه بايد گفت اگر به حالت سوءتغذيه نرسد، آن قدرها عامل مهمي نيست. بيش از آن عفونتهاي دستگاه تناسلي است كه در هر دو جنس مهم است.
برخي بيماريهاي مقاربتي در زنان و مردان ميتواند به ويژه در خانمها سبب بسته شدن لولهها و نازايي شود. امروزه متاسفانه سن ازدواج و بارداري در خانمها بالا رفته و معمولا اكثر زنان بعد از 30 سال بچهدار ميشوند. در اين سنين مشكلاتي همچون فيبروم را داريم كه به ويژه اگر به داخل رحم برجسته شده باشند، ميتوانند عامل ناباروري باشند زيرا امكان عبور اسپرم را نميدهند يا جنين نميتواند به خوبي در رحم بنشيند و سبب نازايي ميشود.
بالا رفتن سن در جامعه چه در خانمها و چه در آقايان سبب كاهش باروري به دليل پايين آمدن كيفيت اسپرم و تخمك ميشود. دود و استرس و آلودگي هوا نيز گرچه به نظر بيتاثير ميرسد اما در واقع به ويژه در آقايان بر توليد اسپرم تاثير ميگذارد. بيماريهايي مثل آندومتريوز در خانمها به دليل ايجاد مواد زياد التهابزا و ايجاد چسبندگي ميتواند از بارداري جلوگيري كند. در ضمن آفتكشها، كودها و سربهاي موجود در فرآوردههاي كشاورزي همگي نيترات بالايي دارند كه بر بارداري تاثير ميگذارد. هورمونهاي موجود در گوشت دامها نيز ميتواند جلوي تخمكگذاري را در زنان بگيرد و سبب بروز بيماري تخمكهاي پليكيستيك شود. آنتيبيوتيكهاي موجود در غذاي دامها نيز خود ميتواند سبب مقاوم شدن بدن ما به آنتيبيوتيكها شود و در بسياري از بيماريها تجويز آنتيبيوتيك معمولي جوابگو نيست. توصيه ما به تمامي زنان باردار قبل از 30 سال و براي مردها اقدام به بچهدار شدن قبل از 40 سال و مراجعه به متخصص در صورت موفق نبودن اقدام به بچهدار شدن پس از يك سال تلاش مداوم است!
